Yağmurlama (Sprinkler) Sistemleri
Sistemin yangınla temas eden tek parçası yağmurlama başlığıdır. Doğru tip, doğru sıcaklık ve doğru yerleşim seçilmezse borudaki suyun bir anlamı kalmaz.
Yağmurlama başlığı, ısıya duyarlı bir cam ampul ya da lehimli bağlantı ile kapalı tutulan basit bir vanadır. Ampul içindeki sıvı ısındığında genleşir, ampul kırılır ve yalnızca o başlıktan su boşalır. Yangın nerede ise su oraya gider.
Bir tesiste yüzlerce başlık bulunur ama hepsi aynı değildir. Tavan tipi, ortam sıcaklığı, engel durumu ve korunacak yükseklik başlığın tipini, K faktörünü ve ampul sıcaklığını değiştirir.
Başlık tipleri
- Sarkık (pendent): Asma tavan altına ya da açık boruya aşağı bakacak şekilde takılır. En yaygın tiptir.
- Yukarı (upright): Boru üzerine yukarı bakacak şekilde takılır; açık tavanlı sanayi yapılarında ve boru üstünde toz birikimi olan ortamlarda tercih edilir.
- Yan duvar (sidewall): Tavana boru çekilemeyen koridor, ofis ve dar hacimlerde duvardan yatay püskürtme yapar.
- Gizli tip (concealed): Dekoratif kapağı belirli bir sıcaklıkta düşer, başlık iner ve açılır. Ofis ve showroom alanları için.
- ESFR: Yüksek raflı depolarda yangını bastırmak yerine söndürmek üzere tasarlanmış, büyük K faktörlü özel başlıklar.
Ampul sıcaklığı nasıl seçilir
Ampulün rengi, açılma sıcaklığını gösterir ve TS EN 12259-1'de standartlaştırılmıştır. Seçim kuralı basittir: başlığın açılma sıcaklığı, o noktada normal işletmede oluşabilecek en yüksek ortam sıcaklığının en az 30 °C üzerinde olmalıdır. Aksi hâlde yaz sıcağında ya da fırın üstünde başlık kendi kendine açılır ve tesisi su basar.
Yerleşimde en çok yapılan hata: engeller
Bir başlığın altındaki her engel, su dağılımını bozar. Havalandırma kanalı, kablo tavası, aydınlatma armatürü, asma kiriş ve raf üstü koruma sacı su konisini keser; başlık açılsa bile su yangına ulaşmaz.
Projede başlıkları yalnızca tavan planına serpiştirmiyoruz; mekanik, elektrik ve raf yerleşim projeleriyle çakıştırıp engel kalan noktalara ek başlık koyuyoruz. Montaj sonrası tesisatta değişiklik yapılırsa başlık yerleşimini yeniden değerlendirmek gerekir.
Ampul renk ve sıcaklık sınıfları (TS EN 12259-1)
Ampulün açılma sıcaklığı, o noktadaki azami ortam sıcaklığının en az 30 °C üzerinde seçilir.
| Ampul rengi | Açılma sıcaklığı | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| Turuncu | 57 °C | Sürekli serin, kontrollü hacimler |
| Kırmızı | 68 °C | Standart üretim ve depolama alanları |
| Sarı | 79 °C | Yazın ısınan çatı altları, güneş alan hacimler |
| Yeşil | 93 °C | Kazan dairesi çevresi, sıcak proses yakını |
| Mavi | 141 °C | Fırın ve kurutma hatları çevresi |
| Mor | 182 °C | Yüksek sıcaklıklı özel proses noktaları |
| Siyah | 204 °C ve üzeri | Özel uygulamalar |
Sık sorulan sorular
Sprinkler başlıkları kendiliğinden patlar mı?
Doğru sıcaklık sınıfı seçildiğinde pratikte patlamaz. Kendiliğinden açılma vakalarının neredeyse tamamı ya sıcaklık sınıfının yanlış seçilmesinden ya da montaj sırasında ampulün darbe almasından kaynaklanır. Bu yüzden boyanmış, çizilmiş ya da darbe almış başlıklar değiştirilir, temizlenmez.
Başlıkların ömrü var mı?
Var. Kuru tip başlıklar ve yüksek sıcaklık ortamındaki başlıklar daha kısa aralıklarla, standart başlıklar ise uzun dönemli örnekleme testleriyle kontrol edilir. Bakım programında hangi başlığın ne zaman test edileceği yazılıdır.
Başlığın önüne raf koyabilir miyim?
Koyamazsınız. Başlık ile depolanan malzeme arasında standardın öngördüğü boşluk bırakılmak zorundadır. Depo düzeni değiştiğinde sistemin de gözden geçirilmesi gerekir; bu, sahada en sık karşılaştığımız uygunsuzluktur.
İlgili hizmetler
Tesisinizi yerinde görelim
Keşif ziyaretinin ardından hangi sistemin neden gerektiğini ve yaklaşık maliyeti yazılı olarak paylaşıyoruz.