Duman Tahliye ve Basınçlandırma
Yangında can kaybının başlıca sebebi alev değil dumandır. Duman kontrolü, kaçış yollarını görünür ve solunabilir tutmak için kurulur.
Yangında insanlar çoğunlukla yanarak değil, duman soluyarak ya da dumandan yollarını göremeyerek hayatını kaybeder. Duman ayrıca itfaiyenin binaya girmesini ve yangının yerini bulmasını engeller.
Duman kontrolü iki ayrı işi yapar: dumanı bulunduğu hacimden dışarı atmak ve kaçış yollarına duman girmesini önlemek.
Duman tahliye
Büyük hacimli üretim ve depolama binalarında duman, çatıdaki tahliye açıklıklarından ya da fanlarla dışarı atılır. Amaç, dumanı tavan altında bir tabakada tutup zemin seviyesinde temiz ve görünür bir katman bırakmaktır; buna duman tabakası yönetimi denir.
Sistemin çalışabilmesi için atılan hava kadar temiz havanın binaya girmesi şarttır. Taze hava girişi çözülmeden konan bir duman fanı, dumanı çekemez ve yalnızca elektrik harcar. Kapı, panjur ve otomatik havalandırma açıklıkları bu nedenle tasarımın parçasıdır.
Kapalı otoparklarda jet fan
Kapalı otoparklarda dumanı kanalla toplamak yerine tavana yerleştirilen jet fanlarla itmek yaygın ve etkili bir çözümdür. Fanlar dumanı belirlenmiş egzoz noktasına doğru süpürür, itfaiyeye giriş yönünde temiz bir koridor bırakır.
Jet fan yerleşimi rastgele yapılamaz; kolon düzeni, rampa konumu ve egzoz noktaları hesaba katılarak akış yönü tasarlanır. Aynı sistem normal işletmede egzoz gazı tahliyesi için de kullanılır.
Merdiven ve yangın güvenlik holü basınçlandırma
Kaçış merdiveni, yangın anında binadaki en güvenli hacim olmak zorundadır. Basınçlandırma sistemi merdiven boşluğuna fanla temiz hava basar; içerideki basınç bina içinden yüksek tutulduğu için kapı açıldığında duman merdivene giremez, hava merdivenden dışarı akar.
Basınç farkı dar bir aralıkta tutulmalıdır. Çok düşükse duman girer; çok yüksekse kaçış kapısı itilerek açılamaz hâle gelir ve merdiven kullanılamaz. Bu yüzden sistem, kapı açma kuvveti ölçülerek ve basınç farkı kaydedilerek devreye alınır.
Tasarım ve kabul kriterleri
| Konu | Uygulama |
|---|---|
| Standart | TS EN 12101 serisi (duman ve ısı kontrol sistemleri) |
| Taze hava girişi | Atılan debiye eşdeğer giriş alanı zorunlu |
| Merdiven basınçlandırma | Basınç farkı ve kapı açma kuvveti ölçülerek kabul |
| Otopark | Jet fan akış yönü ve egzoz noktası tasarımı |
| Tetikleme | Yangın algılama sisteminden otomatik |
| Elektrik beslemesi | Yangında kesilmeyen besleme hattı |
| Fan sınıfı | Duman sıcaklığına dayanıklı sertifikalı fan |
| Periyodik test | Fanların ve damperlerin düzenli işletme testi |
Sık sorulan sorular
Duman tahliye fanı taktık, yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Taze hava girişi çözülmemişse fan dumanı çekemez. Ayrıca fanın yangın alarm sistemiyle otomatik devreye girmesi ve yangında kesilmeyen bir hattan beslenmesi gerekir.
Basınçlandırma sistemi merdiven kapısını açtırmıyor, ne yapmalı?
Bu, basıncın gereğinden yüksek olduğunun göstergesidir ve ciddi bir güvenlik sorunudur. Sistemin basınç tahliye düzeni ve fan kontrolü yeniden ayarlanmalı, kapı açma kuvveti ölçülerek kayda geçirilmelidir.
Otopark havalandırması ile duman tahliye aynı sistem olabilir mi?
Olabilir ve genellikle öyle tasarlanır. Ancak fanların duman sıcaklığına dayanıklı sınıfta olması, beslemenin yangında kesilmemesi ve yangın modunda farklı bir çalışma senaryosuna geçmesi gerekir.
İlgili hizmetler
Tesisinizi yerinde görelim
Keşif ziyaretinin ardından hangi sistemin neden gerektiğini ve yaklaşık maliyeti yazılı olarak paylaşıyoruz.